Chống thấm triệt để là gì? Vì sao nhiều công trình chống thấm hoài vẫn dột?

Có một sự thật hơi phũ nhưng phải nói:
Phần lớn nhà bị thấm không phải vì thiếu vật liệu chống thấm, mà vì làm sai ngay từ đầu.

Rất nhiều gia chủ từng rơi vào cảnh quen thuộc. Mới chống thấm năm ngoái, năm nay mưa xuống lại thấy tường ố vàng, trần loang nước, nhà vệ sinh bắt đầu “nhỏ giọt” xuống phòng dưới. Lúc này câu hỏi thường xuất hiện là:
“Không biết do loại chống thấm này dở, hay do thợ làm ẩu?”

Thực tế, câu trả lời nằm ở một khái niệm mà nhiều người đang hiểu chưa đúng: chống thấm triệt để.

Rất nhiều người đang hiểu sai về chống thấm

Nếu nói chuyện thật thà như thợ lâu năm hay nói với nhau, thì chống thấm hiện nay hay bị làm theo kiểu… thấy đâu ướt thì quét đó.

Tường bị ố thì quét sơn chống thấm lên mặt ngoài.
Sàn mái đọng nước thì phủ thêm một lớp vật liệu.
Nhà vệ sinh thấm thì đục gạch, trét lại rồi ốp gạch mới.

Làm xong nhìn cũng khô ráo đấy. Nhưng chỉ cần vài tháng đến một mùa mưa là mọi chuyện lại quay về vạch xuất phát.

Lý do rất đơn giản: chống thấm không phải là che nước, mà là chặn đường nước đi.
Che thì nhanh, nhưng nước không biến mất. Nó chỉ tìm một lối khác để đi vào nhà bạn.

Nước thấm vào nhà bằng cách nào?

Nhiều người nghĩ nước chỉ thấm qua những vết nứt lớn nhìn thấy được. Thực tế thì không đơn giản vậy.

Bê tông, vữa, gạch… bản thân chúng đã có lỗ rỗng li ti. Khi có nước lâu ngày, nước sẽ “bò” theo cơ chế mao dẫn, giống như việc bạn nhúng một đầu khăn vào nước, nước tự ngấm lên trên.

Chưa kể:

• Những vết nứt chân chim tưởng như vô hại

• Các khe tiếp giáp giữa sàn và tường

• Cổ ống xuyên sàn trong nhà vệ sinh

• Áp lực nước ngầm ở tầng hầm

Nước không cần lỗ to để vào nhà. Nó chỉ cần một con đường, dù là nhỏ nhất.

Và khi đã có đường đi, việc bạn quét thêm một lớp bên ngoài nhiều khi chỉ giống như… dán băng keo lên chỗ rò nước trong khi áp lực nước vẫn còn nguyên.

Vì sao rất nhiều công trình chống thấm xong vẫn thấm lại?

Làm chống thấm thất bại thường không phải do một lỗi, mà là do một chuỗi sai lầm quen thuộc.

Có nhà chống thấm khi bề mặt còn ẩm, nền chưa được xử lý kỹ. Có nơi chọn vật liệu tốt, nhưng lại dùng sai vị trí, sai điều kiện làm việc. Có công trình bỏ qua những điểm “khó làm” như chân tường, khe nứt, cổ ống, vì xử lý mấy chỗ này tốn công và tốn tiền hơn.

Chưa kể một sai lầm rất phổ biến: chống thấm khi chưa hiểu nước đang thấm từ đâu ra.
Thấm thuận làm một kiểu, thấm ngược làm kiểu khác. Nếu nhầm ngay từ bước này, thì dù vật liệu có tốt đến đâu cũng chỉ là làm cho yên tâm… tạm thời.

Nói vui nhưng rất thật:
Chống thấm mà bỏ qua mấy chỗ quan trọng thì khác gì đội mưa nhưng quên mặc áo mưa, chỉ che mỗi cái nón.

Nhưng nói tới đây vẫn chưa đủ.
Có một nguyên nhân “khó chịu” hơn rất nhiều, và cũng là lý do khiến không ít công trình chống thấm đúng kỹ thuật vẫn thấm trở lại.

Đó là: kết cấu công trình chưa ổn định.

Trong thực tế thi công, có những nhà:

• Nền đất còn lún theo thời gian

• Kết cấu chịu lực chưa ổn định

• Công trình mới xây nhưng chưa “chạy tải” xong

• Hoặc cải tạo, nâng tầng, đập sửa làm thay đổi tải trọng

Khi kết cấu chưa ổn định, việc lún – nứt – đẩy là điều gần như chắc chắn xảy ra. Và chỉ cần một vết nứt mới xuất hiện, dù nhỏ đến đâu, thì lớp chống thấm trước đó coi như mất tác dụng tại điểm đó.

Nói dễ hiểu:

Vật liệu chống thấm có thể co giãn trong giới hạn cho phép, nhưng kết cấu mà “chạy” quá mức thì không có vật liệu nào chịu nổi.

Vậy chống thấm triệt để thực sự là gì?

Chống thấm triệt để không phải là dùng vật liệu “xịn” nhất, mà là làm đúng bản chất của vấn đề.

Trước hết phải xác định rõ nguyên nhân thấm. Nước đi từ đâu, đi theo đường nào, có áp lực hay không, thấm thuận hay thấm ngược. Đây là bước nhiều người bỏ qua vì… nhìn không thấy tiền ngay.

Tiếp theo là xử lý nền và các điểm yếu của kết cấu. Vết nứt phải được xử lý đúng cách. Khe tiếp giáp phải được gia cường. Những chỗ nước dễ tập trung phải được xử lý triệt để trước khi phủ lớp chống thấm.

Cuối cùng mới đến chuyện chọn giải pháp và vật liệu phù hợp cho từng hạng mục. Sàn mái khác với nhà vệ sinh. Tường ngoài khác với tầng hầm. Không có chuyện một loại vật liệu “đa năng” dùng cho mọi vị trí mà vẫn bền lâu.

Nói ngắn gọn cho dễ nhớ:
Chống thấm triệt để là xử lý từ gốc, chứ không phải che tạm cho qua mùa mưa.

Chống thấm triệt để không chỉ là chuyện vật liệu và tay nghề thợ, mà còn là đánh giá đúng tình trạng kết cấu tại thời điểm thi công.

Với những công trình đã ổn định kết cấu, không còn lún, không còn nứt phát sinh, việc xử lý chống thấm sẽ bền và hiệu quả nếu làm đúng kỹ thuật.

Ngược lại, với những công trình chưa ổn định, việc chống thấm cần:

• Dự liệu khả năng phát sinh vết nứt mới

• Gia cường các vị trí nhạy cảm

• Lựa chọn giải pháp có khả năng thích nghi với biến dạng kết cấu

Nếu bỏ qua yếu tố này, thì dù vật liệu có tốt, thợ có lành nghề, thì chống thấm cũng chỉ mang tính “giữ tạm”, chứ khó có thể gọi là triệt để theo đúng nghĩa.

Khi nào có thể tự chống thấm, khi nào nên dùng dịch vụ chuyên nghiệp?

Nói cho công bằng, không phải lúc nào cũng cần gọi đơn vị chống thấm.

Có những trường hợp, giải pháp đúng nhất không phải là làm ngay, mà là chờ kết cấu ổn định hơn rồi mới xử lý chống thấm dứt điểm.

Điều này thường gặp ở:

• Nhà mới xây xong, chưa qua đủ chu kỳ thời tiết

• Công trình vừa cải tạo lớn

• Khu vực nền đất yếu, còn lún theo thời gian

Chống thấm trong giai đoạn này cần được tính toán kỹ, nếu không rất dễ rơi vào cảnh “làm xong rồi lại phải làm lại”.

Những trường hợp thấm nhẹ, mới phát sinh, bề mặt dễ tiếp cận, nguyên nhân rõ ràng, bạn hoàn toàn có thể tự xử lý nếu làm đúng kỹ thuật.

Nhưng với những ca như:

• Nhà đã thấm nhiều năm

• Thấm tầng hầm, thấm ngược

• Nhà vệ sinh thấm xuống trần tầng dưới

• Sàn mái nứt, đọng nước kéo dài

Thì việc tự làm theo cảm tính rất dễ biến thành “mất tiền học phí”. Có những trường hợp, làm sai một lần thì lần sau sửa lại sẽ tốn công gấp đôi, thậm chí phải đục phá nhiều hạng mục đã hoàn thiện.

Chống thấm là hạng mục nhìn thì đơn giản, nhưng làm sai thì hậu quả theo nhà cả chục năm.

Đừng để chống thấm trở thành “vết thương cũ mỗi mùa mưa”

Không ít người chỉ nhớ đến chống thấm khi thấy tường bắt đầu loang, trần bắt đầu nhỏ nước. Lúc đó xử lý thường bị động, làm cho xong, làm nhanh, làm rẻ. Và rồi câu chuyện lại lặp lại sau một vài mùa mưa.

Hiểu đúng chống thấm triệt để ngay từ đầu giúp bạn:

• Tránh làm đi làm lại nhiều lần

• Tránh phá hỏng các hạng mục hoàn thiện

• Tiết kiệm chi phí về lâu dài

• Quan trọng nhất là sống trong một ngôi nhà khô ráo, dễ chịu

Mỗi hạng mục trong công trình có đặc thù thấm khác nhau và cần cách xử lý khác nhau. Trong bài tiếp theo, chúng tôi sẽ đi sâu vào quy trình chống thấm triệt để đúng kỹ thuật, để bạn hiểu rõ từng bước và biết mình đang trả tiền cho điều gì khi làm chống thấm.