Quy trình chống thấm triệt để – và cách lựa chọn mức xử lý phù hợp với túi tiền

Sau khi hiểu vì sao chống thấm hay thất bại, câu hỏi tiếp theo của hầu hết gia chủ là: “Vậy muốn chống thấm cho đúng thì phải làm theo quy trình nào?”

Nhưng thực tế, còn một câu hỏi quan trọng hơn, ít người nói thẳng: “Tôi muốn bền lâu hay chỉ cần vài năm cho đỡ thấm?”

Một quy trình chống thấm đúng nghĩa không chỉ trả lời câu hỏi kỹ thuật, mà còn giúp bạn chọn đúng mức giải pháp phù hợp với công trình và ngân sách.

Chống thấm không có một quy trình cứng nhắc cho mọi trường hợp

Nhiều người nghĩ quy trình chống thấm là một danh sách cố định: khảo sát – xử lý – quét vật liệu – xong.

Thực tế thì không đơn giản vậy. Chống thấm là một bài toán tổng hợp, trong đó phải trả lời đồng thời 3 câu hỏi:

• Nước đang thấm như thế nào?

• Kết cấu công trình đang ổn định hay chưa?

• Mục tiêu sử dụng là lâu dài hay tạm thời?

Nếu bỏ qua một trong ba yếu tố này, quy trình dù có đúng sách vở đến đâu cũng rất dễ thất bại.

Bước 1: Xác định đúng nguyên nhân thấm – đừng vội nói tới vật liệu

Bước đầu tiên luôn là xác định:

• Nước thấm từ đâu?

• Thấm thuận hay thấm ngược?

• Thấm do mưa, nước sinh hoạt hay nước ngầm?

• Thấm cục bộ hay lan theo kết cấu?

Rất nhiều trường hợp nhìn thấy tường ướt nhưng nguyên nhân lại nằm ở sàn mái, khe tiếp giáp hoặc cổ ống cách đó vài mét.

Nếu xác định sai nguyên nhân, mọi giải pháp phía sau chỉ là xử lý phần ngọn.

Bước 2: Đánh giá tình trạng kết cấu – nền móng có đang “chạy” hay không?

Đây là bước rất nhiều đơn vị bỏ qua, nhưng lại quyết định tuổi thọ của chống thấm.

Cần đánh giá:

• Công trình đã ổn định hay vẫn đang lún?

• Có xuất hiện vết nứt mới theo thời gian không?

• Có vừa cải tạo, nâng tầng, thay đổi tải trọng không?

Khi kết cấu chưa ổn định, việc lún – nứt – đẩy là điều khó tránh. Và chỉ cần xuất hiện vết nứt mới, nước sẽ lập tức có đường xâm nhập.

Trong trường hợp này, chống thấm cần được thiết kế để chịu được biến dạng, hoặc chấp nhận rằng giải pháp chỉ mang tính tạm thời.

Bước 3: Xác định mục tiêu sử dụng – bền lâu hay xử lý tạm thời?

Đây là bước rất quan trọng nhưng thường ít được nói thẳng. Không phải công trình nào cũng cần chống thấm bền 10–20 năm.
Thực tế có nhiều gia chủ chia sẻ rất rõ:

• Nhà sắp sửa lớn trong vài năm tới

• Công trình cũ, không muốn đầu tư quá nhiều

• Ngân sách hạn chế, chỉ cần khô ráo trong một giai đoạn

Điều này không sai. Sai chỉ xảy ra khi:

• Làm giải pháp tạm nhưng lại kỳ vọng bền lâu

• Hoặc ngược lại, làm giải pháp triệt để nhưng ngân sách không cho phép

Chống thấm đúng là phải nói rõ ngay từ đầu: làm ở mức nào, bền bao lâu, rủi ro ra sao.

Bước 4: Xử lý nền, khe nứt và điểm yếu – làm tới đâu thì quyết định bền tới đó

Dù là xử lý tạm hay triệt để, thì việc xử lý nền vẫn là bước không thể bỏ qua.

Khác nhau nằm ở mức độ:

• Giải pháp triệt để: xử lý toàn bộ khe nứt, điểm tiếp giáp, cổ ống, gia cường đầy đủ

• Giải pháp tạm thời: xử lý những vị trí thấm rõ rệt, chấp nhận bỏ qua các khu vực ít rủi ro hơn

Nói thẳng cho dễ hiểu:

Nền xử lý tới đâu thì chống thấm sống được tới đó.

Bước 5: Lựa chọn giải pháp và vật liệu theo từng kịch bản

Ở bước này, không có giải pháp “đúng nhất”, chỉ có giải pháp phù hợp nhất.

• Với chống thấm triệt để: ưu tiên giải pháp đồng bộ, xử lý từ gốc, tuổi thọ dài

• Với xử lý tạm thời: ưu tiên giải pháp gọn, chi phí thấp, thời gian thi công nhanh

Điều quan trọng là phải nói rõ giới hạn của từng phương án, không thổi phồng, không hứa hẹn quá mức.

Bước 6: Thi công đúng kỹ thuật – kể cả khi chỉ làm tạm

Nhiều người nghĩ “làm tạm thì không cần kỹ”. Thực tế, làm tạm mà thi công sai thì có khi chưa kịp mưa đã thấm lại.

Dù ở mức nào, vẫn cần:

• Bề mặt đạt điều kiện kỹ thuật

• Thi công đúng trình tự

• Tuân thủ thời gian chờ cần thiết

Khác biệt chỉ nằm ở phạm vi và mức độ xử lý, không phải ở sự cẩu thả.

Bước 7: Thử nước, đánh giá và chấp nhận giới hạn giải pháp

Sau khi thi công, cần thử nước và đánh giá kết quả thực tế. Với giải pháp triệt để, yêu cầu là khô ráo hoàn toàn.
Với giải pháp tạm thời, cần hiểu rõ:

• Thời gian dự kiến duy trì hiệu quả

• Những vị trí có thể tái phát

• Khi nào cần xử lý lại

Chống thấm chỉ thật sự “đúng” khi kỳ vọng và kết quả khớp với nhau.

Vì sao đơn vị có kinh nghiệm luôn hỏi rất kỹ trước khi báo giá?

Bởi vì chống thấm không chỉ là chuyện kỹ thuật, mà là bài toán lựa chọn.

Người có kinh nghiệm sẽ hỏi:

• Anh/chị cần bền bao lâu?

• Công trình còn sử dụng dài hạn không?

• Ngân sách dự kiến ở mức nào?

Những câu hỏi này không phải để bán thêm tiền, mà để tránh làm sai ngay từ đầu.

Chống thấm triệt để không có nghĩa là lúc nào cũng phải làm “tới nóc”

Chống thấm đúng nghĩa là:

• Hiểu đúng tình trạng công trình

• Hiểu đúng khả năng tài chính

• Chọn đúng mức giải pháp

• Và làm đúng kỹ thuật trong phạm vi đã chọn

Khi làm được điều đó, dù là xử lý tạm thời hay triệt để, bạn đều biết rõ mình đang làm gì và vì sao.

Trong bài tiếp theo, chúng tôi sẽ đi sâu vào chống thấm nhà vệ sinh – một hạng mục rất hay bị thấm lại do vừa sai kỹ thuật, vừa chọn sai mức giải pháp ngay từ đầu.